SLABOVIDNOST (AMBLIOPIJA)

Slabovidnost ili ambliopija je poremećaj vidnog sustava karakteriziran oslabljenim ili zamućenim vidom u oku koje je inače nomalno. Procijenjuje se da zahvaća 1-5% populacije. Poremećaj je uzrokovan oslabljenim prijenosom ili izostankom prijenosa vidne slike u mozak u periodu disfunkcije oka ili tokom ranog djetinjstva. Ambliopija obično zahvaća jedno oko, no može biti i obostrana (kada oba oka podjednako ne mogu stvoriti jasnu sliku na mrežnici). Prepoznavanje ovog stanja u ranom djetinjstvu povećava šanse uspješnog liječenja.

Ambliopija je razvojni poremećaj mozga, a ne organska bolest oka (iako organska bolest može potaknuti razvoj ambliopije koja zaostaje i nakon njezina izlječenja). Dio mozga koji prima vidne infomacije od zahvaćenog oka nije adekvatno stimuliran te se stoga ne razvija pravilno. To su dokazala izravna ispitivanja mozga. David H. Hubel i Torsten Wiesel su 1981. godine time dobili Nobelovu nagradu za medicinu. Dokazali su ireverzibilna oštećenja okularnodominantnih kolumni vidne moždane kore mačića kojima je uskraćeno gledanje tokom tzv. „kritičnog perioda“. Taj maksimalni „kritični period“ u ljudi se proteže od rođenja do druge godine života.

Simptomi:

Velik broj osoba s ambliopijom (naročito one s blažim poremećajem) često nije svjesno svoje bolesti do starije dobi budući da je vid na „jačem“ oku održan. No, osobe s teškom ambliopijom pate od poremećaja vida, osobito slabe percepcije dubine. Osim toga, mogu se razviti slaba prostorna oštrina, loša percepcija kontrasta te neki „sofisticiraniji“ poremećaji vida kao oslabljena percepcija pokreta. Navedeni su poremećaji obično specifični za ambliopiju. Simptomi uključuju i poremećaje binokularnog vida kao ograničena stereoskopska percepcija dubine te bolesnik obično teško zamijećuje prikrivene trodimenzionalne slike kao one dane u autostereogramima. Normalna ostaje percepcija dubine dobivena jednim okom (veličina, perspektiva, paralaksa kretanja).

Vrste ambliopije:

Ambliopija može biti uzrokovana deprivacijom vida u djetinjstvu zbog stanja koja čine prepreku pri gledanju kao, primjerice, kongenitalna katarakta, strabizam ili anizometropija (različiti stupnjevi miopije ili hiperopije među očima). Ambliopija se fiziološki može javiti nakon pušenja ili konzumiranja alkohola.

Liječenje:

Liječenje ambliopije uzrokovane strabizmom ili anizometropijom se sastoji u ispravljanju refrakcijske greške, ako postoji, i prisiljavanju otklonjenog, lošijeg oka na korištenje – bilo prekrivanjem boljeg oka, bilo ukapavanjem atropina. S tim postupcima treba biti oprezan jer svako predugo prekrivanje oka ili pretjerano ukapavanje može dovesti do tzv. reverzne ambliopije na boljem oku. Ambliopija zbog nekorištenja se liječi što ranijim uklanjanjem zamućenja u prozirnim optičkim medijima nakon čega slijedi prekrivanje ili supresija boljeg oka opisanom metodom.